Η λιτότητα και τα τραγικά λάθη της ΕΚΤ

ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)

By Martin Wolf

Δημοσιεύθηκε: 27/02/13

Στη σύνοδο του G20 στο Τορόντο τον Ιούνιο του 2010, οι χώρες υψηλού εισοδήματος στράφηκαν στη δημοσιονομική λιτότητα. Η αναδυόμενη κρίση κρατικού χρέους στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία ήταν ένας από τους λόγους. 

Οι αξιωματούχοι τρομοκρατήθηκαν από τον κίνδυνο ότι θα ακολουθήσουν οι χώρες τους την πορεία της Ελλάδας. Το ανακοινωθέν του G20 ήταν σαφές: «Οι προηγμένες οικονομίες δεσμεύθηκαν σε δημοσιονομικά σχέδια που θα πετύχουν μείωση των ελλειμμάτων τουλάχιστον κατά το ήμισυ μέχρι το 2013 και θα σταθεροποιήσουν ή θα μειώσουν τον λόγο χρέος/ΑΕΠ μέχρι το 2016». 

Τελικά, ήταν απαραίτητη και σοφή αυτή η επιλογή; Όχι. 

Η ευρωζώνη βρισκόταν στο επίκεντρο μιας κρίσης κρατικού χρέους, που είχε τρομάξει τον κόσμο. Η ταχεία δημοσιονομική σύσφιγξη κρίθηκε απαραίτητη για τις κυβερνήσεις που αντιμετώπιζαν προβλήματα. Η άποψη αυτή στη συνέχεια έπεισε ακόμη και χώρες που δεν δέχονταν πιέσεις από τις αγορές να προχωρήσουν προληπτικά σε δημοσιονομική σύσφιγξη. Αυτή ήταν εν πολλοίς η θέση της κυβέρνησης στη Μεγάλη Βρετανία. Ο φόβος "μη γίνουμε Ελλάδα" πέρασε ακόμη και στις ΗΠΑ, κυρίως στην παράταξη των Ρεπουμπλικάνων. Η σημερινή μάχη για τις οικονομίες είναι αποτέλεσμα αυτού του φόβου. 

Όλα του γάμου δύσκολα... για την ΕΕ

Πηγή: FT (via euro2day)

by Martin Wolf

«Παντρέψου γρήγορα, για να έχεις όλο τον καιρό να το μετανιώσεις με την ησυχία σου» λέει μία ρήση. Πριν από δύο δεκαετίες, οι εταίροι της Γερμανίας με ορμητικό πάθος παρέσυραν -ορισμένοι λένε ότι την εκβίασαν- την πιο ισχυρή οικονομία της Γηραιάς Ηπείρου να θυσιάσει τη νομισματική της ανεξαρτησία. Όπως, όμως, σημειώνει και ο Giuseppe di Lampedusa στον «Γατόπαρδο» στον δικό του άρρητο γάμο, «η φωτιά και οι φλόγες κρατούν για έναν χρόνο. Οι στάχτες για μία τριακονταετία». Τώρα είναι η περίοδος της στάχτης για την ευρωζώνη. 

Οι επικεφαλής των κυβερνήσεων των 20 ισχυρότερων κρατών που δεν προέρχονται από την ευρωζώνη πρέπει να νιώθουν σαν σύμβουλοι γάμου που προσπαθούν να συμφιλιώσουν ένα ζευγάρι με εντελώς διαφορετικούς χαρακτήρες και αξίες σε μία ευτυχή συμβίωση. Οαπρόσεκτος δανεισμός προ του 2007 επέτεινε τον κίνδυνο. Αυτή η απροσεξία, σε συνδυασμό με την αντίληψη ότι στο γάμο όλοι είναι ίσοι, κατέστησε την κρίση ακόμη δυσχερέστερη. 

Όσοι πέτυχαν έναν τρόπο ζωής πιο ακριβό από όσο μπορούσαν να αντέξουν μέσω του δανεισμού αναγκάζονται τώρα να αποδεχθούν μία απότομη βουτιά στη φτώχια. Και βεβαίως αντιδρούν σε αυτήν την αλλαγή. 

Ναυάγιο ή αλλαγή πορείας στην Ευρώπη

ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)

by Martin Wolf

Πώς θα λήξει η κρίση στην ευρωζώνη; Πολλοί στις ΗΠΑ μου θέτουν αυτήν την ερώτηση τις τελευταίες εβδομάδες; Για την ακρίβεια, θα μπορέσει η ευρωζώνη να μετακινηθεί από την κρίση στη σταθερότητα; Για να απαντηθεί αυτή η ερώτηση, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τρεις όψεις του προβλήματος: πού πηγαίνει η ευρωζώνη, πού θέλουν οι Γερμανοί να πάει και πού χρειάζεται να πάει. 

Η σημερινή κατάσταση της ευρωζώνης είναι δραματικά ξεκάθαρη. Κάποιες χώρες, δύο εκ των οποίων μεγάλες -η Ιταλία και η Ισπανία-, έχουν ήδη ή είναι στα πρόθυρα να έχουν κυβερνήσεις που δεν μπορούν να διαχειριστούν χωρίς βοήθεια τα δημόσια χρέη. Πολλά από αυτά τα χρέη βρίσκονται στις τράπεζες. Πολλές από αυτές είναι ζημιωμένες, ειδικά σε χώρες που βίωσαν πολύ μεγάλες φούσκες ακινήτων, μεγάλα δημόσια ελλείμματα ή και τα δύο. Οι κυβερνήσεις με αδύναμο αξιόχρεο νιώθουν ότι πρέπει να σώσουν τα ευαίσθητα τραπεζικά τους συστήματα, που με τη σειρά τους πρέπει να χρηματοδοτήσουν τις κυβερνήσεις που προσπαθούν να τις στηρίξουν. Οι μεθυσμένοι προσπαθούν να σταθούν όρθιοι ακουμπώντας ο ένας στον άλλον. 

Martin Wolf: Μετά την Ελλάδα… το χάος

ΠΗΓΗ: FT (euro2day)

Martin Wolf

Ο εκνευρισμός της ευρωζώνης με την Ελλάδα έχει πάρει ακραίες διαστάσεις. Στο κάτω – κάτω το 80% των Ελλήνων δηλώνουν υπερ της παραμονής στο ευρώ, αλλά μετά αποτυγχάνουν να εκλέξουν πολιτικούς έτοιμους να εφαρμόσουν τις συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις. Κι αυτό τρελαίνει τους πιστωτές. Ολο και περισσότερο, τους γίνεται ευκολότερο να αποδεχτούν την ελληνική έξοδο, ίσως και να την καλωσορίσουν. Αλλά θα πρέπει να προσέχουν τι εύχονται. 


Μια έξοδος θα δημιουργήσει σοβαρούς κινδύνους. Ο κίνδυνος ντόμινο είναι εμφανής. Ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος είναι πιο κρυφός. Αλλά η ευρωζώνη ή είναι μια μη ανατρέψιμη νομισματική ένωση ή δεν είναι. Αν φύγουν χώρες που έχουν δυσκολίες, τότε δεν είναι. Κι αυτό θα είχε δύο σκληρά αποτελέσματα: Ο κόσμος δεν θα εμπιστεύεται ότι θα επιβιώσει και τα οικονομικά οφέλη από το ενιαίο νόμισμα θα εξαφανιστούν. 


Αυτοί οι κίνδυνοι δεν αφορούν μόνο την ευρωζώνη. Συνολικά, μιλάμε για την δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, με το μεγαλύτερο τραπεζικό σύστημα. Ο κίνδυνος να δημιουργήσει παγκόσμια κρίση μια ευρεία αναταραχή στην ευρωζώνη, είναι πραγματικός. Οσο τρομαχτική, είναι η πιθανότητα να γίνουν οι κρίσεις στην ευρωζώνη μόνιμο θέμα στην παγκόσμια οικονομία. 


Ποιοι είναι, λοιπόν, οι κίνδυνοι;

Ας ξεκινήσουμε με την Ελλάδα. Βρίσκεται σε απελπιστική κατάσταση. Η οικονομία της θα είναι μη ανταγωνιστική και σε ύφεση για πολλά χρόνια, αν όχι δεκαετίες. Όπως θα έπρεπε να είναι αναμενόμενο, το δυσλειτουργικό πολίτευμα κατέρρευσε. Οι πολιτικοί που πιστεύουν ότι μπορούν να κερδίσουν καλυτερους όρους πλησιάζουν πιο κοντά στην εξουσία. Και αυτό δημιουργεί ένα μεγάλο δίλημμα για τους εξωτερικούς υποστηριχτές: Είτε θα δώσουν στην Ελλάδα περισσότερα κεφάλαια για να μειωθούν τα προβλήματα, είτε θα επιμείνουν στο πρόγραμμα και θα ρισκάρουν την κατάρρευση. 


Ας δούμε τι θα σήμαινε μια κατάρρευση. 


Η διακοπή της εξωτερικής χρηματοδότησης θα προκαλούσε άτακτη κατάρρευση. Η κυβέρνηση θα χρεοκοπούσε. Η ΕΚΤ θα έκρινε ότι οι ελληνικές τράπεζες δεν αποτελούν πλεον καλή εγγύηση και δεν θα λειτουργούσε ως δανειστής έσχατης ανάγκης. Θα ακολουθούσαν μαζικές τραπεζικές αναλήψεις. Η Αθήνα θα επέβαλε ελέγχους κεφαλαίου, θα εισήγαγε νέο νόμισμα, θα άλλαζε ονομαστικοποίηση στα εγχώρια συμβόλαια και θα κήρυττε στάση πληρωμών στα εξωτερικά συμβόλαια σε ευρώ. 


Αυτό σημαίνει χάος. Οι απλήρωτοι αστυνομικοί και στρατιωτικοί δύσκολα θα κρατούσαν την τάξη. Θα ξεσπούσαν ταραχές και λεηλασίες. Θα μπορούσε να ξεσπάσει και πραξικόπημα ή εμφύλιος. Το νέο νόμισμα θα υφίστατο υποτιμήσεις και ο πληθωρισμός θα εκτινασσόταν. 


Μεσοπρόθεσμα όμως, θα μπορούσε να αποκατασταθεί η τάξη. Ας υποθέσουμε ότι η Ελλάδα κατόρθωνε να θέσει υπό έλεγχο το δημοσιονομικό της έλλειμμα, που δεν είναι απίθανο αφού το ΔΝΤ προβλεπει πρωτογενές έλλειμμα 1% του ΑΕΠ φέτος. Ας υποθέσουμε ότι οι εξαγωγείς ξανάβρισκαν πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ. Τότε, όπως ισχυρίζεται ο κ. Arvind Subramanian του αμερικανικού Peterson Institute for International Economics, η Ελλάδα θα απολάμβανε μια εύρωστη, αν και μάλλον πρόσκαιρη, άνθιση. 


Μια διατεταγμένη αποχώρηση θα κατέληγε πάλι περίπου εκεί, αλλά γρηγορότερα. Το εξωτερικό θα στήριζε το τραπεζικό σύστημα κατά την μετάβαση στο νέο νόμισμα περιορίζοντας την αναταραχή και την διολίσθηση του νομίσματος και την εκτίναξη του πληθωρισμού. 


Σε μια έκθεση που προκαλεί πολλές σκέψεις υπό τον τίτλο «Διάλυση της ΟΝΕ: Πληρώστε τώρα ή αργότερα», ο Mark Cliffe της ING αποτιμά τις επιπτώσεις μιας εξόδου. Εκτιμά κατ’αρχήν ότι θα έμπαιναν χειρόφρενα σε άλλες χώρες που θα καθιστούσαν την έκρηξη ελεγχόμενη, με πτώση του ΑΕΠ 4% για την Ελλάδα μεταξύ 2012 και 2014 και 2% για την υπόλοιπη ευρωζώνη. Όμως τα νομίσματα εκτός ευρωζώνης θα ανατιμούνταν, με αρνητικές επιπτώσεις και στις δικές τους οικονομίες. 


Ο περιορισμός όμως της ζημιάς δεν θα ήταν ευκολος. Η έξοδος της Ελλάδας, ειδικά αν είναι άτακτη, θα προκαλούσει μαζικές τραπεζικές αναλήψεις σε Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ισπανία και παραπέρα. Επίσης θα προκαλούσε κατάρρευση στις τιμές χρηματοπιστωτικών και άλλων ενεργητικών. Η έξοδος προς την ασφάλεια της Γερμανίας και αλλού θα επιταχυνόταν. 


Για να αποφευχθεί σοβαρή μετάσταση, η ευρωζώνη θα πρέπει να δράσει αποφασιστικά. Η ΕΚΤ θα πρέπει να λειτουργήσει ως πιστωτης έσχατης ανάγκης απεριόριστα, αντικαθιστώντας το χρήμα που θα φεύγει από τις τράπεζες. Τα επιτόκια στα κρατικά ομόλογα θα πρέπει να συγκρατηθούν με έξωθεν βοήθεια. 


Πάνω απ’όλα θα πρέπει να δυναμώσει η δέσμευση να κρατηθεί η υπόλοιπη ευρωζώνη ενωμένη κι αυτό θα απαιτήσει ισχυρότερες μορφές δημοσιονομικής αλληλεγγύης, πιθανόν με ευρωομόλογα. Τέλος, η άποψη ότι η χώρες μπορούν να επανακτήσουν την υγεία τους λιμοκτονώντας, χωρίς οικονομική ανάπτυξη και με υψηλότερο πληθωρισμό, θα πρέπει να μείνει στην άκρη. 


Ας υποθέσουμε ότι δεν γίνονται αυτές οι προσπάθειες και η ευρωζώνη διαλύεται. Ο κ. Cliffe πιστεύει ότι οι συνέπειες θα είναι τεράστιες, ακόμη και για την Γερμανία. Προβλέπει «βαθιά ύφεση σε όλη την ευρωζώνη, που θα παρασύρει την παγκόσμια οικονομια. Στην ευρωζώνη η παραγωγή θα μειωθεί από 7% στην Γερμανία μέχρι 13% στην Ελλάδα». Ο πληθωρισμός θα εκτιναχθεί στην περιφέρεια και στον «πυρήνα» θα εγκατασταθεί ο αποπληθωρισμός. Θα είναι φοβερά επίπονο για ολους. 


Η ανάλυση αυτή ίσως μάλιστα είναι πολύ αισιόδοξη στην αποτίμηση των επιπτώσεων της απόλυτης διάλυσης. Θα ενεργοποιηθούν πανίσχυροι μηχανισμοί: Επιβολή (παράνομων) ελέγχων κεφαλαίου, νομικές αβεβαιότητες, καταρρεύσεις ενεργητικών, απρόβλεπτες μεταβολες σε ισολογισμούς πάγωμα του τραπεζικού συστήματος, διατάραξη των κεντρικών τραπεζών, κατάρρευση στις δαπάνες και το εμπόριο και τεράστιες μεταβολές στους συναλλαγματικούς μηχανισμούς των νέων ισοτιμιών. 


Θα χρειαστούν οπωσδήποτε πρόσθετες διασώσεις τραπεζών, με μεγάλο κόστος. Οι βαθιές υφέσεις θα επιδεινώσουν τις ήδη προβληματικές δημοσιονομικές θέσεις. 


Η διάλυση θα επιφέρει επίσης ορδές από νομικές προσφυγές. Πέρα από αυτό, η ΕΕ θα επιπέσει σε νομική και πολιτική αφάνεια, με διαλυμένες τις πιο σπουδαίες συμφωνίες και το πιο περήφανο επίτευγμά της. Είναι αδύνατο να εκτιμήσουμε το αποτέλεσμα μιας τόσο βαθιάς αλλαγής στην ευρωπαϊκή τάξη. 


Και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στις χώρες εκτός ευρωζώνης; Η Βρετανία έχει μεγάλο άνοιγμα στην πραγματική οικονομία και τις τράπεζες και ο κ. Cliffe υπολογίζει πτώση του ΑΕΠ της 5%. Θα πληγούν επίσης η κεντρική και ανατολική Ευρώπη. Οι ΗΠΑ θα υποστεί ήπια τουλάχιστον ύφεση, όπως ίσως και η Ιαπωνία. 


Και σε αυτή την περίπτωση, οι ευρύτερες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή νομική και πολιτική τάξη είναι δυνητικά πιο σημαντικές. Αν και ίσως δεν είναι τόσο επικίνδυνες όσο του 1930, θα έχουν ανυπολόγιστες επιπτώσεις. Θα είναι σχεδόν σίγουρα χειρότερες από εκείνες της κατάρρευσης της Lehman Brothers. Δεν μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο. 


Όμως η έξοδος της Ελλάδας θα αυξήσει πολύ τις πιθανότητες να γίνει, τόσο τώρα όσο και για πάντα, καθώς θα δείξει ότι το ευρώ δεν είναι παντοτινό. Καθένας από εκεί και πέρα θα υπολογίζει κάθε φορά ότι είναι δυνατόν να διαλυθεί. Αυτός ο κίνδυνος θα είναι ακόμη μεγαλύτερος, αν η Ελλάδα φύγει με επιτυχία. Τότε η ευρωζώνη θα πρέπει να κάνει θεμελιώδεις αλλαγές για να καταστήσει λιγότερο επίπονη και πιο αξιόπιστη την επιβίωση. 


Η ελληνική έξοδος θα δημιουργήσει την επιλογή ανάμεσα στις μεγάλες κινήσεις προς μια πιο δυνατή ένωση και ένα μέλλον ατελείωτων κρίσεων. Σε μια τέτοια επιλογή, το κυρίαρχο κράτος-δανειστής, η Γερμανία, πρέπει να δημιουργήσει -ανάμεσα στα μεγάλα βήματα προς την ενοποίηση που τρομοκρατούν πολλούς από τους πολίτες της- ένα μέλλον γεμάτο φριχτές κρίσεις ή την διάλυση τώρα. Δεν υπάρχει καλή επιλογή. Όμως η ευρωζώνη ή θα γίνει μια πιο δυνατή ένωση ή θα εξαφανιστεί. 

Wolf: Όλες οι «αλήθειες» κάηκαν στην πυρά

ΠΗΓΗ: FT (via avanti popolo)

By Martin Wolf

Ποιο είναι το μέλλον των κεντρικών τραπεζών; Θα είναι σίγουρα πολυάσχολο, γιατί τώρα πρέπει να πετύχουν τόσο νομισματική όσο και χρηματοοικονομική σταθερότητα. Θα είναι επίσηςαντικρουόμενο, γιατί οι αποφάσεις που καλούνται να πάρουν θα έχουν τεράστιο αντίκτυπο ως προς την διανομή του εισοδήματος, την πρόσβαση που θα έχει ο κόσμος στην χρηματοδότηση, ακόμη και στην φερεγγυότητα των κρατών. 

Πριν από την κρίση, θεωρήθηκε ότι με την ανάδειξη των εξελιγμένων και σύγχρονων χρηματοοικονομικών εργαλείων, ο ρόλος των κεντρικών τραπεζών ως θεματοφύλακες της χρηματοοικονομικής σταθερότητας ήταν περιττός. Κατά συνέπεια, οι κεντρικοί τραπεζίτες έγινανιερείς μίας νομισματικής πολιτικής που στόχευε στον χαμηλό και σταθερό πληθωρισμό.

Όλα αυτά όμως, ανήκουν στο παρελθόν. Οι κεντρικές τράπεζες δεν έχουν απαρνηθεί τη θρησκεία της σταθερότητας των τιμών, αν και ορισμένοι οικονομολόγοι έχουν ομολογήσει αιρετικές σκέψεις για την αναγκαιότητα ενίσχυσης του πληθωρισμού. Παρόλα αυτά, οι κεντρικές τράπεζες άλλαξαν στην πράξη, αλλά και στη θεωρία. 

Wolf: Το μοιραίο γερμανικό λάθος

foto: http://www.lukasvasilikos.com/

ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)

Μ. Wolf

Πόσο πολύ έχει προχωρήσει η ευρωζώνη στην επίλυση της κρίσης; Οι αισιόδοξοι θα απαντούσαν ότι αυτή γλίτωσε από το έμφραγμα, όμως έχει ακόμη να χειριστεί μία δύσκολη διαδικασία ανάρρωσης, όπου πάντα υπάρχει ο κίνδυνος νέων καρδιακών ανακοπών. 

Πρέπει επίσης να υιοθετήσει ένα καθεστώς που θα μπορεί να την προστατεύσει από μελλοντικές κρίσεις. Και αυτό το θέμα δεν έχει τελειώσει. Η ευρωζώνη, όμως, έχει κερδίσει χρόνο. Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς θα τον εκμεταλλευτεί. 

Ένα κρίσιμο σημείο, ωστόσο, είναι να συμφωνήσουν όλες οι πλευρές στα αίτια της ασθένειας. Σε αυτό το επίπεδο επιτυγχάνεται πρόοδος, τουλάχιστον στους κόλπους των οικονομολόγων. Είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι το ισοζύγιο πληρωμών είναι ουσιώδες για να ερμηνευθεί η τρέχουσα κρίση. Πράγματι, το ισοζύγιο πληρωμών μπορεί να είναι πολύ πιο σημαντικό για τα μέλη της ευρωζώνης από ό,τι για άλλες χώρες που δεν συνδέονται με κάποια μορφή συναλλαγματικής ένωσης. 

Η απομόχλευση και το λάθος κλισέ

ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)

by Martin Wolf

Η απομόχλευση είναι άσχημη λέξη για να περιγράψουμε έναν δύσβατο δρόμο: εκείνον που οδηγεί στη μείωση του υπερβολικού χρέους μετά από μία πιστωτική φούσκα. Η κατάσταση γίνεται τώρα ακόμη δυσκολότερη δεδομένου ότι αφορά τις ΗΠΑ και άλλες μεγάλες οικονομίες. Πρόκειται για ένα θέμα που πλέον είναι παγκόσμιο. 

Τον Ιανουάριο, η McKinsey Global Institute δημοσίευσε μία αναθεωρημένη έκδοση της... ανεκτίμητης έκθεσής της για την απομόχλευση. Πρόκειται για ένα κείμενο που αφυπνίζει: δείχνει ότι υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος για την ολοκλήρωση της απομόχλευσης. Ευτυχώς, δείχνει επίσης ότι η οικονομία των ΗΠΑ έχει καταγράψει τη μεγαλύτερη πρόοδο στη διαδικασία απομόχλευσης. 

Η επόμενη κρίση θα είναι κινεζική

ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)

Martin Wolf

Η επόμενη μεγάλη χρηματοοικονομική κρίση θα προέλθει από την Κίνα. Αυτό δεν είναι μία ακλόνητη πρόβλεψη. Πάντως, λίγες χώρες απέφυγαν την κρίση μετά την απελευθέρωση του χρηματοοικονομικού τους κλάδου και τη διεθνή τους ενσωμάτωση. Ας θυμηθούμε το παράδειγμα των ΗΠΑ τη δεκαετία του 1930, την Ιαπωνία και τη Σουηδία στις αρχές της δεκαετίας του 1990, το Μεξικό και τη Νότιο Κορέα στα τέλη της δεκαετίας του 1990, τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και το μεγαλύτερο μέρος της ευρωζώνης στις μέρες μας. 

Οι χρηματοοικονομικές κρίσεις επηρεάζουν όλες τις χώρες. Όπως επισημαίνουν η Carmen Reinhart του Peterson Institute of International Economics και ο Kenneth Rogoff του Harvard, οι κρίσεις είναι «μία απειλή ίσων ευκαιριών». Θα αποτελέσει εξαίρεση η Κίνα; Μόνο εάν οι Κινέζοι αξιωματούχοι λειτουργήσουν επιφυλακτικά. 

Αυτή ακριβώς η επιφυλακτικότητα διαπότισε την έκθεση της κεντρικής τράπεζας της Κίνας που κοινοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, βάσει της οποίας εισηγείται την επιτάχυνση του ανοίγματος του χρηματοοικονομικού συστήματος της χώρας. Λαμβάνοντας υπόψη όσα διακυβεύονται τόσο για την Κίνα όσο και για τη διεθνή οικονομία, είναι ουσιώδες να αναλογιστούμε τις συνέπειες. Ίσως έτσι η διεθνής κοινότητα μπορέσει να διαχειριστεί τη διαδικασία καλύτερα από ό,τι έκανε στο παρελθόν.

Η Ευρώπη στην εντατική, με λάθος διάγνωση

ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)

Martin Wolf

Οι οικονομικοί ρυθμιστές είναι πιο αισιόδοξοι απ’ όσο δυο μήνες πριν. Ο βασικός λόγος είναι η πεποίθηση ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, υπό την αποφασιστική καθοδήγηση του κ. Mario Draghi, έχει αναιρέσει τον κίνδυνο δημοσιονομικής «ανακοπής» στην ευρωζώνη. Όπως άκουσα από τον κεντρικό τραπεζίτη του Καναδά στο World Economic Forum του Νταβός, «Δεν θα γίνει γεγονός τύπου Lehman στην Ευρώπη. Κι αυτό είναι το σημαντικό». 

Σημαίνει αυτό ότι η κρίση στην ευρωζώνη έληξε; Καθόλου. Η ΕΚΤ έσωσε την ευρωζώνη από καρδιακή προσβολή. Αλλά τα μέλη της θα μείνουν για πολύ καιρό στην ανάρρωση, την οποία θα δυσκολεύει η επιμονή ότι η δημοσιονομική ασιτία είναι το σωστό φάρμακο για τον εξασθενημένο ασθενή (…) 

Τα τερατουργήματα της συνόδου

πηγή:FT (via euro2day)

by M. Wolf

Μωραίνει Κύριος ον βούλεται απολέσαι… Αυτό σκέφτηκα όταν έμαθα τα αποτελέσματα της συνόδου του συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πολλοί επικεντρώθηκαν, όπως ήταν κατανοητό, στην απόφαση του Βρετανού πρωθυπουργού David Cameron, να θέσει βέτο στην νέα συμφωνία, αλλά αυτό απλώς απέτρεψε την προσοχή από την αποτυχία της ευρωζώνης να παράγει ένα αξιόπιστο φάρμακο για την ασθένεια της ευρωζώνης. Αντ΄αυτού πρότειναν να σφίξουν τις βίδες στην δημοσιονομική χαλάρωση. Μπορεί να ένιωσαν καλύτερα, αλλά δεν θα καταφέρουν κάτι. 

Η βασική απόφαση είναι να δυναμώσει η δημοσιονομική πειθαρχία ώστε να δημιουργηθεί αυτό που η γερμανίδα καγκελάριος Angela Merkel και ο γάλλος πρόεδρος Nicolas Sarkozy αποκαλούν «ένωση σταθερότητας και ανάπτυξης» - ή «ένωση αστάθειας και στασιμότητας,» όπως την αποκαλώ εγώ. 

Η "σούπα Μερκοζί" δεν γιατρεύει την ευρωζώνη

 

ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)

by Martin Wolf

Λένε ότι δύο κεφαλές είναι καλύτερες από μία. Στην περίπτωση της συνάντησης της Γερμανίδας καγκελαρίου Angela Merkel και του Γάλλου Προέδρου Nicolas Sarkozy κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Εάν το αποτέλεσμα της συνάντησής τους ήταν να δώσουν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα το άλλοθι που ζητά για να παρέμβει ακόμη περισσότερο στην αγορά κρατικού χρέους, τότε θα μπορούσε να υπάρξει κάποια ανακούφιση.

Σαν σωστοί Βουρβώνοι, όμως, οι δύο ηγέτες «δεν έμαθαν τίποτα και δεν ξέχασαν τίποτα».

Τι συμφωνήθηκε; Οι αποφάσεις φαίνεται πως αφορούν: Τη μη επιβολή ζημιών στους ιδιώτες ομολογιούχους για τα πακέτα στήριξης στην ευρωζώνη, αν και το ενδεχόμενο εθελοντικής αναδιάρθρωσης χρεών παραμένει ανοιχτό. Τη μεγαλύτερη πιθανότητα για επιβολή κυρώσεων στους δημοσιονομικούς παραβάτες, αλλά χωρίς αυτόματη διαδικασία. Την τροποποίηση της νομοθεσίας των χωρών-μελών, ώστε να υπάρχει όρος για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς.

Η ΕΕ έχει να επιλέξει μεταξύ κακού και ολέθριου

ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)

Martin Wolf

Μπορεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να σώσει την ευρωζώνη; Όχι. Μπορεί όμως, να βοηθήσει. Η διεθνής κοινότητα, της οποίας τα συμφέροντα αντιπροσωπεύει το ΔΝΤ, έχει αξιώσεις σε ότι θα συμβεί. Αυτό δίνει στο ΔΝΤ το δικαίωμα να δράσει. Το ερώτημα είναι πως.

Η διεθνής κοινότητά έχει φτάσει σε ένα νέο και πιθανώς ακόμη πιο καταστροφικό επίπεδο ως προς την χρηματοοικονομική κρίση που ανέκυψε στις ανεπτυγμένες οικονομίες το καλοκαίρι το 2007. Το επίκεντρό της είναι η ευρωζώνη.

Απρόθυμοι να επικεντρωθούν στο ασθενή που βρίσκεται μπροστά στα μάτια τους σε κρίσιμη κατάσταση, οι ηγέτες της ευρωζώνης σπατάλησαν το χρόνο τους σχεδιάζοντας ασκήσεις επί χάρτου για ένα καθεστώς που θα εξασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξει ανάλογο καρδιακό επεισόδιο στο μέλλον. Με άλλα λόγια, προσπάθησαν να μετατοπίσουν το πρόβλημα.

Μην αφήσετε την Ρώμη να καεί

Πηγή: FT (via euro2day)

Martin Wolf

Αντιμέτωπη με αναταραχή στις "επαρχίες", η ευρωζώνη έστειλε τους νέους κυβερνήτες της. Στην θέση του δύστροπου Γιώργου Παναδρέου, η Ελλάδα έχει τώρα τον Λουκά Παπαδήμο, πρώην αντιπρόεδρο της ΕΚΤ. Στην θέση του αγενούς Silvio Berlusconi, η Ιταλία έχει τον Mario Monti, πρώην επίτροπο Ανταγωνισμού. Η Ευρώπη τοποθετεί αυτούς τους νέους κυβερνήτες στα μέλη που έχουν πλέον υποβαθμιστεί στην κατηγορία "πελάτες". Θα αποδώσει αυτή η στρατηγική; Όχι, αν δεν υπάρχει τεράστια στήριξη από τον πυρήνα. 

Αυτό που διακυβεύεται είναι όχι μόνο η σταθερότητα της ευρωπαϊκής και ίσως της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά και η επιβίωση της πιο επιτυχημένης –και οπωσδήποτε της πιο πολιτισμένης- προσπάθειας να ενωθεί η Ευρώπη, μετά την πτώση της δυτικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας 1.535 χρόνια πριν. 

Thinking through the unthinkable

ΠΗΓΗ: FT

Martin Wolf

Will the eurozone survive? The leaders of France and Germany have now raised this question, for the case of Greece. If policymakers had understood two decades ago what they know now, they would never have launched the single currency. Only fear of the consequences of a break-up is now keeping it together. The question is whether that will be enough. I suspect the answer is, no.

Efforts to bring the crisis under control have failed, so far. True, the eurozone’s leadership has disposed of George Papandreou’s disruptive desire for democratic legitimacy. But financial stress is entrenched in Italy and Spain (see chart). With a real interest rate of about 4.5 per cent and economic growth of 1.5 per cent (its average from 2000 to 2007, inclusive), Italy’s primary fiscal surplus (before interest rates) needs to be close to 4 per cent of gross domestic product, indefinitely. But the debt ratio is too high. So the primary surplus has to be far bigger, the growth rate far higher, or the interest rate lower. Under Silvio Berlusconi, none of the necessary changes is going to happen. Would another leader fix things? I wonder.

Με ημίμετρα δεν αντιμετωπίζεται η κρίση

ΠΗΓΗ: euro2day
By Martin Wolf
O κ. David Cameron, ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, ζήτησε την προηγούμενη εβδομάδα από τους ηγέτες της ευρωζώνης να υιοθετήσουν προσέγγιση «μεγάλου μπαζούκα». Ο κ. Barrack Obama, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, μίλησε με τον Πρόεδρο της Γαλλίας Nicolas Sarkozy, μετά τη συνάντηση του τελευταίου με τη Γερμανίδα καγκελάριο Angela Merkel, και άσκησε πιέσεις για δράση. Ο κ. Herman Van Rompuy, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, υποσχέθηκε ότι οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συναντηθούν στις 23 Οκτωβρίου «για να οριστικοποιήσουν την ευρεία στρατηγική» τους. Έτσι, οι Ευρωπαίοι θα μπορέσουν να παρουσιάσουν ένα πλάνο για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης μέχρι τη σύνοδο του G20 τον Νοέμβριο.

Θα πρέπει λοιπόν να είμαστε αισιόδοξοι ότι η κρίση θα τελειώσει σύντομα; Όχι.

Ήρθε η ώρα να τυπώσουμε χρήμα

ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)
Martin Wolf


Είναι η πολιτική που δεν τολμάμε να κατονομάσουμε: η πολιτική της εκτυπωτικής μηχανής. Ήρθε η ώρα για αυτή την "πυρηνική" επιλογή και μάλιστα σε μαζική κλίμακα. Η εναλλακτική είναι μία χαμένη δεκαετία. Η φθορά δεν είναι μόνο ανεπιθύμητη… είναι βάναυση. Οι σαδιστές φαίνεται πως οργιάζουν με αυτή την αγριότητα. Οι λογικοί άνθρωποι θα πρέπει να την απορρίψουν. Είναι εσφαλμένη, τόσο πνευματικά όσο και ηθικά.

Μία νέα ύφεση πλησιάζει την Βρετανία και άλλες χώρες υψηλού εισοδήματος, λιγότερο από τέσσερα χρόνια πριν την εμφάνιση της προηγούμενης. Αυτό θα ήταν καταστροφικό για εκείνους που θα χάσουν την δουλειά τους ή για τους νέους, που θα δουν τις ελπίδες τους και πάλι να ματαιώνονται.

Ο μεγάλος κίνδυνος για την Βρετανία είναι η απότομη μείωση στις τιμές των κατοικιών, που θα απειλήσει τα οικονομικά των νοικοκυριών αλλά και των τραπεζών. Μία νέα ύφεση θα θρυμματίσει παράλληλα την εύθραυστη επιχειρηματική εμπιστοσύνη, οδηγώντας σε μείωση των επενδύσεων που στις αρχές του 2011 ήταν σε επίπεδα κατά 20% χαμηλότερα από ότι ίσχυε προ κρίσης. Μία τέτοια εξέλιξη θα αναβάλει περαιτέρω τις δομικές αλλαγές που απαιτούνται για να υπάρξει μία βιώσιμη ανάκαμψη.

Περί εξόδου και …άλλων δαιμονίων

πηγή: euro2day
M. Wolf

Τα μέλη της ευρωζώνης πάσχουν από ένα πολύ σοβαρό σύνδρομο απογοητευμένου αγοραστή. Πολλοί θα ήθελαν να αποσυναρμολογήσουν το πακέτο που αγόρασαν σχεδόν 20 χρόνια πριν και το έδεσαν στις δεκαετίες του ’90 και του 2000. Το μόνο όμως που μπορούν να κάνουν είναι να το σπάσουν -και μαζί, να σπάσουν όλο το οικοδόμημα της ευρωπαϊκής συνεργασίας. 

Και ο υπόλοιπος πλανήτης παρακολουθεί με τρόμο την πιθανότητα να απελευθερώσει η ευρωζώνη ένα κύμα κρίσεων κρατικών ομολόγων και τραπεζών. Αν γίνει αυτό, δεν θα είναι η πρώτη φορά που η ευρωπαϊκή ανοησία καταστρέφει τον κόσμο. 

Oι αφόρητες επιλογές της Ευρωζώνης

Πηγή: Euro2day

By Martin Wolf

Δημοσιεύθηκε: 07:50 - 01/06/11

Επιτυχημένος οικονομολόγος με διεθνή εμπειρία κι ένας από τους πιο «παρεμβατικούς» δημοσιογράφους στο παγκόσμιο σκηνικό, με πληθώρα βραβείων και τιμητικών διακρίσεων, ο Martin Wolf, θίγει τα αφόρητα διλήμματα της Ευρωζώνης και ομολογεί ότι δεν έχει «τη μαγική συνταγή» για να προβλέψει την κατάληξη αυτής της δραματικής ιστορίας κρατικών χρεών. 

Το κακό, όπως ο ίδιος λέει, είναι ότι μάλλον δεν ξέρει και κανένας άλλος! 

Η ευρωζώνη, έτσι όπως σχεδιάστηκε, έχει αποτύχει. Βασίστηκε σε μια σειρά αρχές που αποδείχτηκαν αβίωτες από την πρώτη επαφή με τη χρηματοοικονομική και δημοσιονομική κρίση. Έχει μόνο δύο επιλογές: να προχωρήσει σε στενότερη ενοποίηση ή να οπισθοχωρήσει σε μερική, τουλάχιστον, διάλυση. Αυτό είναι όλο το παιχνίδι. 

Η ευρωζώνη υποτίθεται ότι ήταν μια αναβαθμισμένη εκδοχή του κλασικού στάνταρ του χρυσού. Οι χώρες με εξωτερικό έλλειμμα λαμβάνουν χρηματοδότηση από το εξωτερικό. Αν μια τέτοια χρηματοδότηση στεγνώσει, η οικονομική δραστηριότητα συρρικνώνεται. Η ανεργία στη συνέχεια πιέζει τους μισθούς και τις τιμές δημιουργώντας «εσωτερική υποτίμηση». 

Αποκλειστική συνέντευξη με τον... Σκρουτζ

ΠΗΓΗ: Euro2day

By Martin Wolf

Δημοσιεύθηκε: 11:50 - 27/12/10

Ο Ebenezer Scrooge μπήκε αργά στο δωμάτιο. Προς μεγάλη μου έκπληξη ήταν όπως ακριβώς τον είχε περιγράψει ο Κάρολος Ντίκενς. Πώς είναι δυνατόν, αναρωτήθηκα, να μην έχει αλλάξει σχεδόν καθόλου αυτά τα τελευταία 170 χρόνια; Αυτό πρέπει να είναι το πλεονέκτημα να είσαι λογοτεχνικό πρόσωπο, κατέληξα. 

"Καλημέρα, κ. Scrooge", είπα ευγενικά. "Έχω έρθει να σας πάρω συνέντευξη για το νέο σας best seller, το Scroogenomics - or How to Do Well out of Doing Good" (Scroogenomics ή πώς να τα καταφέρετε κάνοντας το καλό). 

Ο Eb. Scrooge χαμογέλασε. "Ναι", απάντησε. "Πρέπει να παραδεχθώ ότι το βιβλίο Scroogenomics του Joel Waldfogel παρουσιάζει ένα μέρος του εαυτού μου που δεν είχε φωτιστεί.Ο Ντίκενς, αν και ταλαντούχος συγγραφέας, ήταν απλώς ένας συναισθηματικός ανόητος.Ποτέ δεν κατάλαβε σε τι ακριβώς αφορούσε η αλλαγή μου εκείνα τα Χριστούγεννα.