Γ. Κατρούγκαλος: Η χώρα δεν είναι άοπλη!

Αν οι δανειστές επιλέξουν τη ρήξη, τότε ανοίγει ο δρόμος για να επικαλεστούμε «κατάσταση ανάγκης» και να διακόψουμε την πληρωμή του χρέους

πηγή: ΕΘΝΟΣ 2/6/2012

του Γ. Κατρούγκαλου

Προφανώς το πρόβλημα της εξόδου από την κρίση δεν είναι νομικό, ούτε καν κυρίως οικονομικό. Είναι βαθύτατα πολιτικό. Από τη νομική άποψη, όμως, που παρουσιάζεται εδώ, τα πράγματα είναι απλά:

Τα μνημόνια καθαυτά δεν αποτελούν διεθνείς συμβάσεις. Συνεπώς από αυτά δεν απορρέουν διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας, ούτε η εφαρμοστική τους νομοθεσία έχει τυπική ισχύ ανώτερη από τον κοινό νόμο.

Ούτε από τις δανειακές συμβάσεις απορρέουν δεσμεύσεις με υπερνομοθετική ισχύ, εφόσον αυτές δεν έχουν κυρωθεί σύμφωνα με το Σύνταγμα.

Συνεπώς, όλοι οι μνημονιακοί νόμοι μπορεί να καταργηθούν με νέο νόμο, με απλή πλειοψηφία, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη καταγγελία καμιάς σύμβασης.

Ειδικότερα:

? Η θέση περί της πολιτικής και όχι νομικής φύσης των μνημονίων έγινε, ορθά, δεκτή από την πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας 668/2012. Αλλωστε, το ίδιο το Μνημόνιο χαρακτηρίζεται από τον νόμο ως «σχέδιο προγράμματος», ενώ στο κείμενό του αυτοπροσδιορίζεται ως «σχέδιο δράσης».

Η νέα δανειακή σύμβαση: ακόμη ένας διασυρμός του Συντάγματος

του Γιώργου Κατρούγκαλου, Καθηγητή ΔΠΘ

Μία από τις παράπλευρες απώλειες των μνημονιακών πολιτικών είναι η ουσιαστική κατάργηση των νομοθετικών αρμοδιοτήτων της Βουλής. Από τη μια μεριά αυτή δεν ασκεί θεμελιώδεις τυπικές αρμοδιότητες που από το Σύνταγμα της επιβάλλονται, όπως η κύρωση των Διεθνών Συνθηκών και από την άλλη το ουσιαστικό έργο της νομοθέτησης ασκείται πλέον συστηματικά από την κυβέρνηση με Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) και Πράξεις Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ).

Οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου, που εκδίδονται σύμφωνα με το άρθρο 44 του Συντάγματος αποκλειστικά «σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσες και απρόβλεπτης ανάγκης», έχουν καταστεί ο συνήθης τρόπος νομοθέτησης. Και αυτές, τουλάχιστον, εκδίδονται μεν από το Υπουργικό Συμβούλιο, πρέπει όμως στη συνέχεια να εγκριθούν από τη Βουλή. Οι Πράξεις Υπουργικού Συμβουλίου, αντιθέτως, είναι απολύτως στεγανοποιημένες από τη λαϊκή αντιπροσωπεία. Δεν είναι τίποτα άλλο από κοινές υπουργικές αποφάσεις που υπογράφονται από όλους τους Υπουργούς. Και όμως με αυτές, χωρίς την ύπαρξη συνταγματικά ανεκτών νομοθετικών εξουσιοδοτήσεων, επιχειρείται να καταργηθούν νόμοι δεκαετιών, με τις οποίες κτίστηκε το ελληνικό εργατικό δίκαιο.

Υπάρχει εναλλακτική λύση;

ΠΗΓΗ: Το Ποντίκι

Του Γιώργου Κατρούγκαλου, καθηγητή ΔΠΘ

«Οι αλλοδαποί που δανείζουν χρήματα σε κάποιο κράτος, δεν μπορούν να μην περιμένουν ότι θα επηρεαστούν αρνητικά από τυχόν δυσπραγία του κράτους αυτού. (…) Δεν μπορούν, για παράδειγμα, να περιμένουν από το κράτος να κλείσει τα σχολεία, τα πανεπιστήμια και τα δικαστήρια, να διαλύσει την αστυνομία, να παραμελήσει τις δημόσιες υπηρεσίες και να εκθέσει τον λαό του σε συνθήκες χάους και αναρχίας μόνο και μόνο για να ικανοποιήσει τους δανειστές του, αλλοδαπούς ή ημεδαπούς». Δήλωση στην Προπαρασκευαστική Επιτροπή της Συνθήκης της Χάγης για την Κωδικοποίηση του Διεθνούς Δικαίου (1930) ¹

Η Μάργκαρετ Θάτσερ είχε κερδίσει το προσωνύμιο ΤΙΝΑ, από τα αρχικά της αγγλικής φράσης «There Is No Alternative », δηλαδή «Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση». Είναι προφανές γιατί. Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές, επειδή υποβαθμίζουν το επίπεδο ευημερίας των εργαζομένων και διαλύουν τα πάσης φύσεως κοινωνικά δικαιώματα, είναι από τη φύση τους τόσο αποκρουστικές, που δεν μπορεί να επιλεγούν παρά μόνο ως η αναπόφευκτη οδός αποφυγής μιας ανείπωτης καταστροφής, η οποία ουδέποτε βεβαίως περιγράφεται με ακρίβεια. Την ίδια τακτική ακολουθούν και στη χώρα μας οι τελευταίοι Μοϊκανοί των μνημονιακών πολιτικών. Τώρα πια που οι εφεδρείες του καταρρέοντος πολιτικού συστήματος έχουν πια «καεί» (δείτε τη δημοσκοπική καταβαράθρωση της αποδοχής της πολιτικής της κυβέρνησης Παπαδήμου) ακούμε συνεχώς για την «κατάρα» και την «κόλαση» που μας περιμένει, αν επιλέξουμε τη στάση πληρωμών, αντί για τη συνέχιση της υπερχρέωσης της χώρας.

Γ. Κατρούγκαλος: Τα καταστροφικά αδιέξοδα του νέου μνημονίου (Αντισυνταγματικες ρυθμισεις)

Γιώργου Κατρούγκαλου, Καθηγητή ΔΠΘ

Οι ελάχιστοι εναπομείναντες απολογητές του νέου μνημονίου ισχυρίζονται ότι αποτελεί τη μόνη ελπίδα της χώρας απέναντι στην άτακτη χρεοκοπία. Η αλήθεια είναι ότι το φάρμακο τους είναι πιο θανατηφόρο από την αρρώστια. Τα νέα μέτρα συνεχίζουν τις ίδιες πολιτικές του πρώτου μνημονίου, που δεν είναι μόνο άδικες και αντικοινωνικές, αλλά και βαθύτατα αναποτελεσματικές. Θα οδηγήσουν, αναπόφευκτα, σε άτακτη χρεοκοπία, στην οποία θα οδηγηθούμε άκοντες, χωρίς να την έχουμε εμείς οι ίδιοι επιλέξει, χωρίς προετοιμασία, με την οικονομία διαλυμένη και κατεδαφισμένο το κοινωνικό κράτος. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι: το δημόσιο χρέος που ήταν στα 299 δις ευρώ το 2009, ή 129.3% του ΑΕΠ, αυξήθηκε στα 329 δις ευρώ το 2010, ή 144,9% του ΑΕΠ, ενώ το 2011, σύμφωνα με τα κυβερνητικά στοιχεία, έφτασε τα 368 δις υπερβαίνοντας το 169% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με την απόφαση της Συνόδου Κορυφής του Οκτωβρίου, υποτίθεται ότι η εφαρμογή των μέτρων, εάν υπάρχει ανάκαμψη της οικονομίας, θα οδηγούσαν το χρέος το 2020 στα επίπεδα του 2010. Ήδη όμως οι εκτιμήσεις της γερμανικής κυβέρνησης θεωρούν ότι το χρέος τότε θα φτάσει στο 160% του ΑΕΠ, ενώ αναλυτές περάνω πάσης αντιμνημονιακής υποψίας θεωρούν ότι μπορεί να ξεπεράσει το 200%¹!

Συναίνεση, συγκυβέρνηση και χρεοκοπία

ΠΗΓΗ: ΕλευθεροτυπίαΤου ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΤΡΟΥΓΚΑΛΟΥ Δικηγόρου, αν. καθηγητή Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

Ορη ντροπής εκοίταζα και μαύρης  καταισχύνης (...)

Εβλεπα τόσους εμπτυσμούς, ραπίσματα, κολάφους,

και μούντζες αναρίθμητες από προγόνων τάφους (...)

Γεώργιος Σουρής, «Ρωμιός», 29/8/1909

Οι «μούντζες», τα «ραπίσματα» και οι «εμπτυσμοί» απευθύνονταν, όπως και σήμερα, προς το σύνολο σχεδόν του πολιτικού συστήματος της χώρας, στο ανάλογο σκηνικό που είχε προκύψει μετά την «πτώχευση» του 1893 και τον (πρώτο) διεθνή οικονομικό έλεγχο. Τότε το παλαιό πολιτικό προσωπικό αναζήτησε τη λύτρωσή του (όχι τη λύτρωση του τόπου) μέσω της «συναίνεσης» μεταξύ των μερίδων του. Ακριβώς όπως στις μέρες μας κύκλοι της πολιτικής και μεγαλοπαράγοντες των ΜΜΕ και της οικονομίας απεργάζονται σενάρια «μεγάλου συνασπισμού» ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας.

Οι αναλογίες είναι εντυπωσιακές: Η «άψογος στάσις», όπως έχει μείνει στην ιστορία η ενδοτική πολιτική του πρωθυπουργού Γεωργίου Θεοτόκη έναντι των διεθνών δανειστών (της τρόικας του 19ου αιώνα), υπήρξε και τότε αντικείμενο κριτικής από άλλες μερίδες του παλαιοκομματικού συστήματος.

Δανειακή σύμβαση και εθνική κυριαρχία

Πηγή: Ελευθεροτυπία (21/6/2011)
του Γ. Κατρούγκαλου, Αν. Καθηγητή ΔΠΘ

Μέχρι πρόσφατα όσοι συνταγματολόγοι είχαμε γράψει για τη δανειακή σύμβαση αναδείξαμε στα ειδικά επιστημονικά περιοδικά του κλάδου και τον τύπο την πρόδηλη αντισυνταγματικότητα της. Εμφανίστηκε όμως και συνάδελφος ο οποίος επιχειρηματολόγησε υπέρ της συνταγματικότητας της, από τις γραμμές μιας από τις δημοσιογραφικές ηρακλειδείς των μνημονιακών πολιτικών[1]. Δύο είναι τα επιχειρήματα του: Πρώτον, παρόμοιες ρήτρες παραίτησης από την εθνική κυριαρχία είναι συνήθεις, σχεδόν μπανάλ. Δεύτερον, δεν χρειάζεται να ανησυχούμε, διότι, επί λέξει, «η ελληνική έννομη τάξη προστατεύει με διατάξεις του αναγκαστικού δικαίου» τη δημόσια περιουσία, καθώς «ό,τι υπάγεται σε αυτό που οι Γάλλοι και οι Βέλγοι αποκαλούν domaine public, δεν υπόκειται σε υποθήκευση ή κατάσχεση». 

Δεν είναι μονόδρομος η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους

ΠΗΓΗ: ΠΡΙΝ, 13/3/2011

του Γ. Κατρούγκαλου

Το φάσμα της χρεοκοπίας της χώρας χρησιμοποιείται ως το απόλυτο όπλο φόβου, για όσους επιδιώκουν να εμφανίσουν τις πολιτικές του μνημονίου ως μονόδρομο. Από νομική άποψη, όμως, τα κράτη δεν χρεοκοπούν όπως οι ιδιωτικές εταιρείες. Δεν ρευστοποιείται η περιουσία τους με την παρέμβαση κάποιου διεθνούς δικαστικού επιμελητή, ούτε παύουν να υπάρχουν στο νομικό κόσμο, επειδή δεν μπορούν να ικανοποιήσουν τα χρέη τους.1 Όταν αδυνατούν να ανταποκριθούν ταυτόχρονα στις απαιτήσεις των πιστωτών τους και στην ανάγκη να ικανοποιήσουν τις βασικές κοινωνικές λειτουργίες που επιτελούν, έχουν διάφορες εναλλακτικές εκδοχές για να επαναδιαπραγματευτούν ή και να διαγράψουν μονομερώς το χρέος τους. Συνολικά, από το 1956 έως το 2006 συνάφθηκαν περίπου 400 συμφωνίες διαχείρισης ή αναδιάρθρωσης χρέους από 81 οφειλέτριες χώρες. Το συνολικό ύψος των ανεξόφλητων χρεών που αποτέλεσαν αντικείμενο του διακανονισμού ανέρχεται σε 523 δισεκατομμύρια δολάρια2. 

Το «παρασύνταγμα» του μνημονίου και ο άλλος δρόμος, του Γ. Κατρούγκαλου

Πηγή: TVXS

του Γ. Κατρούγκαλου

Α. Νέο «παρασύνταγμα» – νέα εθελοδουλεία;

Με τον όρο «παρασύνταγμα» περιγράφεται στην ελληνική συνταγματική ιστορία το σύνολο των μετεμφυλιακών νομοθετικών και κανονιστικών μέτρων κατά των ατομικών δικαιωμάτων που ήταν μεν αντίθετα στο ισχύον, τότε, Σύνταγμα του 1952, εφαρμόζονταν όμως παράλληλα με αυτό, με επίκληση της ανάγκης απόκρουσης του φαντάσματος του κομμουνιστικού κινδύνου. Τα δύο μνημόνια «Οικονομικής και Χρηματοπιστωτικής Πολιτικής» και «Συνεννόησης στις Συγκεκριμένες Προϋποθέσεις Οικονομικής Πολιτικής» του ν. 3845/ 2010, όπως συνεχώς αναθεωρούνται, με την «εκτελεστική» τους μεταγενέστερη νομοθεσία, ουσιαστικά αποτελούν ένα νέο «παρασύνταγμα», γιατί η εφαρμογή τους προϋποθέτει αναγκαστικά τον παραμερισμό πολλών θεμελιωδών ρυθμίσεων του οικονομικού – και όχι μόνον – συντάγματος, ενόψει μιας νέας εκδοχής κατάστασης ανάγκης: της αποφυγής της χρεωκοπίας.

Μάλιστα, η έκταση και η ένταση των επεμβάσεων που επιφέρει ηβίαιη αυτή αναπροσαρμογή του ελληνικού οικονομικού συστήματος, σε συνδυασμό με την έξωθεν επιβολή της, δικαιολογεί απολύτως τον ισχυρισμό του Κουκιάδη ότι επιχειρείται να επιβληθεί «δίκαιο κατεχόμενης χώρας». Πράγματι, η ασφυκτική δέσμευση της κυβερνητικής πολιτικής από τις προβλέψεις των μνημονίων, συνιστά περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας πολύ χειρότερο από αυτόν του διεθνούς οικονομικού ελέγχου που είχε επιβληθεί στη χώρα μετά την πτώχευση της το 1893. (Για την ακρίβεια, μάλιστα, ο τότε διεθνής οικονομικός έλεγχος δεν επιβλήθηκε το 1893, αλλά το 1897, μετά τον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο. Μόνον τότε έγινε αναγκαστικά δεκτή η επιβολή του ελέγχου, ως αναπόδραστη δηλαδή αποδοχή συντριπτικής στρατιωτικής ήττας, σε συνδυασμό με τις πολεμικές αποζημιώσεις).

«Αντισυνταγματική» η κατοχύρωση της λιτότητας

ΠΗΓΗ: TVXS

«Δεσμεύει για το μέλλον την πολιτική ευχέρεια του λαού να επιλέγει κάθε φορά διαφορετικό είδος οικονομικής πολιτικής» δηλώνει στο tvxs.gr ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Γιώργος Κατρούγκαλος αναφορικά με την προώθηση της συνταγματικής κατοχύρωσης της αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας από το Βερολίνο. Σε αυτό το πλαίσιο, παρατηρεί ότι προσβάλλεται η αρχή του κοινωνικού κράτους, γεγονός το οποίο άλλωστε έχει επισημάνει και το γερμανικό συνταγματικό δικαστήριο στην περίπτωση της Συνθήκης της Λισαβόνας.

Ο κ. Κατρούγκαλος, ο οποίος συμμετέχει και στην πρωτοβουλία για τη δημιουργία Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου του ελληνικού δημόσιου χρέους, κάνει λόγο για πολλαπλές ευθείες παραβιάσεις του ελληνικού συντάγματος από την εφαρμογή του Μνημονίου. Αναφερόμενος γενικότερα στις αντιθέσεις του κοινοτικού δικαίου με το ελληνικό σύνταγμα, υπογραμμίζει χαρακτηριστική παλαιότερη δήλωση του πρώην πρωθυπουργού του Λουξεμβούργου Ζακ Σαντέρ:

«Ξέρουμε τι να κάνουμε για να λύσουμε τα οικονομικά προβλήματα, αλλά δεν ξέρουμε πώς να επανεκλεγούμε όταν το κάνουμε». Επεκτείνοντας το συγκεκριμένο συλλογισμό, διαπιστώνει ότι «οι περισσότεροι ηγέτες της Ευρώπης έχουν βρει τον εύκολο τρόπο, μέσω της οδού του κοινοτικού δικαίου, να επιβάλλουν πολιτικές που στην ουσία τις επιθυμούν, αλλά που δεν θέλουν να τις θέσουν στην κρίση του λαού».