Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2012

Ύστατο χαίρε στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη



ΠΗΓΗ: FT (via euro2day)
Ορισμένες έννοιες αφορούν κατά κύριο λόγο την Γηραιά Ήπειρο. Δεν ακούμε συχνά Βρετανούς ή Αμερικανούς να συζητούν περί «αλληλεγγύης». Η λέξη χρησιμοποιείται κυρίως για τον μη εμπνευσμένο (κατά τους αγγλοσάξονες) κοινωνικό καπιταλισμό και από τους προφήτες της ευρωπαϊκής ενότητας. Αυτό που έγινε εμφανές τελευταία όμως, είναι πως η αλληλεγγύη εξαφανίστηκε. Κι αυτό εξηγεί γιατί το ευρώ και η Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιμετωπίζουν τόσα προβλήματα. 

Αυτή την εβδομάδα αποφασίστηκε ένα ακόμη ημίμετρο. Η συμφωνία για την στήριξη της Ελλάδας κέρδισε κάποιο χρόνο. Το σημαντικό είναι -ή τουλάχιστον έτσι μας λένε- ότι καυτηριάστηκε η πληγή. Είναι όμως εκτυφλωτικά εμφανές σε όλους ότι, το τελευταίο πακέτο στήριξης είναι το δευτερεύον ζήτημα. 

Δύο πράγματα χρειάζονται για να αποφύγει η Ελλάδα την οικονομική και κοινωνική κατάρρευση και θα κρίνουν εάν θα παραμείνει ή όχι στην ευρωζώνη. Το πρώτο είναι να υπάρξει ισχυρή πολιτική αποφασιστικότητα στην Ελλάδα για την ριζική μεταρρύθμιση του κράτους και της οικονομίας. Το δεύτερο είναι η αμοιβαία θέληση μεταξύ των Ευρωπαίων να στηρίξουν και εκείνοι τον μεγάλο λογαριασμό από τις αποτυχίες και τις απάτες των προηγούμενων ελληνικών κυβερνήσεων. 

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο. Οι οιωνοί δεν είναι ενθαρρυντικοί. Πίσω από τους χαρακτηρισμούς που χρησιμοποιούνται για τη σχέση της Ελλάδας με τους πιστωτές της, διαβλέπει κανείς την απόλυτη κατάρρευση της εμπιστοσύνης. Πολλοί Ευρωπαίοι – και δεν αναφέρομαι μόνο στους Γερμανούς- δεν πιστεύουν ότι οι πολιτικοί στην Αθήνα θα τηρήσουν τις υποσχέσεις τους. Πολλοί Έλληνες νομίζουν ότι η δρακόντεια λιτότητα ζητείται για τιμωρία και όχι για την στήριξη της οικονομίας. Ο δίκαιος παρατηρητής πιθανότατα θα υποστήριζε ότι και οι δύο πλευρές έχουν δίκιο.



Από μία οπτική, η Ελλάδα θα μπορούσε να θεωρηθεί ειδική περίπτωση. Είναι μικρή και διαφορετική. Τα άλλα κράτη της περιφέρειας της ευρωζώνης άδραξαν την ευκαιρία που τους παρουσίασε η ΕΕ για να γίνουν σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη. Η Ιρλανδία, παρά τα τρέχοντα προβλήματα, έχει ανθίσει ως έθος με αυτοπεποίθηση, απαλλαγμένο από την ιστορική εμμονή με τη Βρετανία. Η Ισπανία έχει αγκαλιάσει τον εκσυγχρονισμό με ενθουσιασμό. Οι πολιτικοί της Ελλάδας δεν μπήκαν ποτέ στον κόπο. Από την οπτική της Αθήνας, η ΕΕ ήταν μάλλον πηγή ρευστότητας και όχι πολιτικής έμπνευσης. 

Η Πορτογαλία άργησε να εκσυγχρονιστεί. Η οικονομία της, όπως και εκείνη της Ελλάδα, βρίσκεται σε κακό χάλι. Οι πολιτικοί της όμως, επιδεικνύουν αξιοσημείωτη αποφασιστικότητα να καλύψουν το κενό. Έτσι, δεν έχει εξαντληθεί η εμπιστοσύνη προς την Πορτογαλία. Οι αξιωματούχοι των Βρυξελλών και του Βερολίνου επισημαίνουν ότι Ελλάδα και Πορτογαλία ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες. 

Δεν είναι τόσο εύκολο να χαραχθεί αυτή η διαχωριστική γραμμή. Ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα είναι τόσο σημαντική - δεδομένου μάλιστα ότι αντιστοιχεί σε ελάχιστες ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ της ευρωζώνης – είναι ότι οι αξιωματούχοι της επέτρεψαν να κάνει ευρύτερες δηλώσεις ως προς το μέλλον της ευρωζώνης. Ο κίνδυνος μετάδοσης δεν είναι οικονομικό δεδομένο, αλλά προϊόν πολιτικής. 

Εάν οι αγορές πεισθούν ότι η Ελλάδα πραγματικά αποτελεί εξαίρεση, τότε θα μπορούσε να είχε τεθεί εδώ και καιρό σε καραντίνα. Αντιθέτως, θεωρείται ως test των ευρύτερων πολιτικών προθέσεων – ή, με άλλα λόγια, ένα test ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. 

Όπως επισημαίνει και έρευνα του γαλλικού think tank, Notre Europe, υπάρχουν δύο ερμηνείες για την αλληλεγγύη. Το πρώτο αφορά την απλή ρύθμιση συναλλαγών – την κοινή πολιτική ασφάλειας ενάντια τον κίνδυνο καταστροφών. Το δεύτερο είδος προκύπτει μάλλον από ιδιοτέλεια, όταν οι κυβερνήσεις παρουσιάζουν εθνικούς στόχους ως κοινή και βιώσιμη στρατηγική ολοκλήρωσης. 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίχθηκε στη βάση της δεύτερης ερμηνείας της αλληλεγγύης. Πριν από 60 χρόνια ήταν κάτι σχετικά εύκολο. Η φρίκη των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, η κοινή απειλή της Σοβιετικής Ένωσης και η ώθηση από τις ΗΠΑ αποτέλεσαν ακαταμάχητα επιχειρήματα στους ιδρυτές του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. 

Η αλληλεγγύη δεν αφορούσε τον συναισθηματισμό του φεντεραλιστή ονειροπόλου. Αποτελούσε μέρος των καλά υπολογισμένων συμφερόντων. Επέτρεψε στη Γαλλία να αξιώσει πολιτική ηγεσία και στην Γερμανία να ανακτήσει την οικονομία της και να διατηρήσει ζωντανό το όραμα της επανένωσης, ενώ η Ιταλία μπορούσε να φιλοδοξεί για εκσυγχρονισμό και τα μικρότερα κράτη να εξασφαλίσουν δικαίωμα ψήφου στις υποθέσεις της Ευρώπης. 

Αδιαμφισβήτητα η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη αφορά και τον ευγενή αλτρουισμό που έκανε τον κόσμο να αισθάνεται καλά. Το βασικό κίνητρο όμως, ήταν πάντα η ιδιοτέλεια

Το ενιαίο νόμισμα ήταν η ύστατη έκφραση αυτής της ένωσης των εθνικών και των κοινών συμφερόντων: η πεποίθηση ότι το οικονομικό και το πολιτικό μέλλον των μελών της ένωσης είναι τόσο αλληλένδετα που αξίζει τον κόπο να υπάρξει αυτή η πρωτοφανής παράδοση εθνικής κυριαρχίας. Η τεράστια αποτυχία του έργου ξεκίνησε όταν ακριβώς άρχισαν να σβήνουν οι αναμνήσεις που γέννησαν την ανάγκη για αλληλεγγύη – οι αναμνήσεις από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, την υπαρξιακή απειλή από τον κομουνισμό, τη διχασμένη Γερμανία. 

Υπάρχουν ακόμη πολλοί λόγοι για τους οποίους η συνεργασία είναι πιο συμφέρουσαγια τα ευρωπαϊκά κράτη. Ο πιο προφανής είναι η ανάγκη διαχείρισης του κόσμου που προς το παρόν ανήκει σε κάποιον άλλο. Γερμανία, Γαλλία και Βρετανία, είναι μικρές για να αναλάβουν αυτό το καθήκον. Οι φιλοδοξίες τους όμως, - η διαμόρφωση των κανόνων διεθνούς εμπορίου, η αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, η εξασφάλιση ενέργειας, η προώθηση της δημοκρατίας και της σταθερότητας – είναι σημαντικές και αρκετά επείγουσες ώστε να διατηρηθεί η ευρωπαϊκή ειρήνη. 

Προς το παρόν, στην αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής κρίσης, η αλληλεγγύη έχει πάρει την μορφή ανταλλαγής – οι πιστωτές θα κάνουν κάτι εάν οι οφειλέτες κάνουν κάτι σε αντάλλαγμα. Προς το παρόν έτσι κινούμαστε. Έτσι όμως, ποτέ δεν θα εξηγηθεί πραγματικά στους φορολογούμενους πολίτες του ευρωπαϊκού Βορρά γιατί πρέπει να πληρώσουν τα χρέη του Νότου, ή στους πολίτες του Νότου γιατί πρέπει να θεωρήσουν ότι οι τόσο επώδυνες μεταρρυθμίσεις αποτελούν ευκαιρία και όχι τιμωρία. Για να γίνει αυτό όμως, πρέπει να θυμηθούμε την άλλη ερμηνεία της αλληλεγγύης. 

ΠΗΓΗ: FT.com 

1 σχόλιο:

marκos είπε...

Ολοι αυτοί οι ,, αναλυτές,, ,ιδίως οι ξένοι είναι της πλάκας.
Η αλληλεγγύη μεταξύ των καπιταλιστών της ΕΕ δυναμώνει κάθε μέρα και πιο πολύ.Μέρκελ-Σαρκοζί-Παπαδήμος είναι μια γροθιά για τους λαούς.
Με πιο αργούς ρυθμούς προχωρεί η αλληλεγγύη των λαών , αλλά με σταθερότερο βήμα και με πολυ μεγαλύτερη διάρκεια.