(του Σωτήρη Δημητρίου)
(Aναδημοσίευση από Anti-somata )
`
Η δομική κρίση του συστήματος
Το ζήτημα της οικονομικής κρίσης είναι εξαιρετικά περίπλοκο. Επιπλέον, επικρατεί σύγχυση για το χαρακτήρα της. Ακούγεται από κάποιους ότι πρόκειται για χρονία ή δομική κρίση αλλά το ενδεχόμενο να απειλούμαστε από μια τέτοια κρίση αμφισβητείται, τόσο από την επίσημη άποψη όσο και από την κοινή γνώμη. Αντίθετα, υποστηρίζεται ότι πρόκειται για μια ακόμα επανάληψη των γνωστών περιοδικών κρίσεων του καπιταλισμού, οι οποίες κατέληγαν πάντα σε αναδιάρθρωσή του με βάση τις χαρακτηριστικές τάσεις της επέκτασης και, ταυτόχρονα, της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου.
Η αμφισβήτηση αυτή μεταφέρει το πρόβλημα στη σφαίρα του αξιοπερίεργου. Όχι τόσο εξαιτίας της ιδέας ότι φτάσαμε στο «τέλος της ιστορίας» και ότι θα ζούμε με συνεχείς περιοδικές κρίσεις στον αιώνα τον άπαντα. Ούτε εξαιτίας της συνακόλουθης ιδέας ότι η ζωή μας προσδιορίζεται από την κουλτούρα, άρα και από την τέχνη, και εντελώς άσχετα από τους κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες που, γι’ αυτό, δεν τους συζητάμε. Αλλά εξαιτίας του εξής: Στα 1972 γνωστοποιείται στους ηγέτες των βιομηχανικών χωρών το αποτέλεσμα της μελέτης μιας ομάδας ειδικών καθηγητών, σύμφωνα με το οποίο υπάρχει η απειλή παγκόσμιας κρίσης και επείγει να ληφθούν ορισμένα μέτρα. Κύριοι παράγοντες της κρίσης, σύμφωνα με τη μελέτη ήταν: η δημογραφική πίεση, η εξάντληση των φυσικών πόρων, η μόλυνση του περιβάλλοντος και η συνεχής αύξηση του ρυθμού της βιομηχανικής παραγωγής. Δεν θορυβήθηκε κανείς από τους ηγέτες της Δύσης, αλλά το 1973, όταν εκδηλώθηκε η πετρελαϊκή κρίση, έδωσαν σημασία στη μελέτη και ανέθεσαν σε άλλη, μεγαλύτερη επιστημονική, ομάδα να την επαναλάβει. Η νέα μελέτη επιβεβαίωσε τα συμπεράσματα της προηγούμενης, οπότε, με πρωτοβουλία του Κίσιγκερ η ηγεσία της Δύσης επιδίωξε να λάβει ορισμένα μέτρα. Ένα από αυτά ήταν ο έλεγχος των γεννήσεων για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, που απέτυχε εντελώς, και το άλλο, η περιοδική Σύνοδος Πλουσίων και Φτωχών χωρών με σκοπό τη μείωση του μεταξύ τους οικονομικού «ανοίγματος της ψαλίδας». Στα 1978, στην τελευταία Σύνοδο, που έγινε στο Ναϊρόμπι, η δύση δίνει τέλος στις συναντήσεις αυτές, λόγω ανησυχιών για την οικονομία της Αγγλίας. Το 1980 υιοθετείται το μοντέλο του νεοφιλελευθερισμού που πρότεινε ο Φρίντμαν, καθηγητής στο Σικάγο. Αναγνωρίζεται, πλέον, από τους οικονομολόγους ότι η κρίση είναι χρονία.
















